Mobile menu
یکشنبه, 20 مهر 1393 ساعت 12:18

ريسك از دست دادن منابع انساني در پروژه ها

این مورد را ارزیابی کنید
(27 رای‌ها)

ريسك از دست دادن منابع انساني در پروژه ها
مسعود تدين


عموماً همزمان با كاهش درصد پيشرفت پروژه  ها در مراحل پاياني و اختتاميه پروژه( مراحل قبل از پيش راه-اندازي و راه اندازي) ارسال رزومه ها، زمزمه هاي رفتن نيروها، Release  شدن ها و...شروع مي شود.در اين بازه زماني رخوت، دلسردي بر پروژه حاكم مي شود.


به علت اين رفت و آمدها، امروزه كاركنان عملياتي پروژ ه ها با سوابق اجرايي متعدد در پروژ ه هاي متفاوت و گاهاً متنافر مشاهده مي شوند. اين وضعيت ريسك  پروژه ها و ريسك از دست دادن منابع انساني را براي سازمان هاي پروژه محور افزايش مي دهد. در اين متن بطور اختصار به ريسك منابع انساني در پروژه پرداخته-شده است.
منابع انساني با تجربه و آگاه يكي از مهمترين سرمايه هاي هر سازمان پروژه محور و اثر بخش ترين دارايي براي ابقاء بازدهي، منابع انساني است.

 


در اين مسير مخاطرات مختلفي وجود دارد که هر لحظه منابع انساني را در معرض تهديد قرار مي دهند. شركت-هاي پروژه محور كه با ريسک نيروي انساني مواجه اند، در صورت از دست دادن پرسنل برتري هاي خود را نيز از دست مي دهند. عملاً  اثرات افزايش اين ريسک ها به منابع انساني و به شركت لطمه مي زند. کاهش اثر اين ريسک ها در جهت کاهش هزينه هاي ناشي از ريسک ٬ کاهش استرس هاي ناشي از ريسک ٬ برنامه ريزي دقيق نيروي انساني ٬ توانمند سازي نيروي انساني و توسعه قابليت ها و شايستگي هاي واقعي افراد براي سازمان ها مهم و ضروري است


مفهوم ريسک :
با توجه به تعدد تعاريف ، اگر تعريف: "ريسک اثر تجمعي احتمال پيشامدهايي که ممکن است بطور مثبت يا منفي اهداف پروژه را تحت تاثير قرار دهد" را بپذيريم.
ريسك هاي سازمان پروژ محور به دو دسته عمده مالي و غير مالي قابل تقسيم بندي است:


ريسک مالي : مربوط به بازار سرمايه است و بطور مستقيم بر سودآوري  شرکت ها اثر مي گذارند مانند ريسک نرخ سود ٬ ريسک نرخ ارز تغييرات سطح عمودي قيمت ها ٬ ريسک نکول و ريسک نقدينگي


ريسک غير مالي : ريسک هاي غير مالي محرک ريسک مالي هستند مانند ريسک مديريت ٬ ريسک عملياتي ٬ ريسک منابع انساني ٬ ريسک صنعت ٬ ريسک سياسي ٬ ريسک قوانين و مقررات 


يكي از مهم ترين ريسك هاي غير مالي ريسك منابع انساني است.


ريسک منابع انساني
اين ريسک به سياست‌هاي پرسنلي يک شرکت مانند استخدام، آموزش، انگيزش و حفظ کاركنان مربوط مي شود. ريسک منابع انساني به اشکال مختلفي مانند ريسک از دست دادن کاركنان ارزشمند، ريسک انگيزش ناکافي يا غلط کادر مديريتي و ... بروز مي‌نمايد. در صورتي که کارکنان سازمان به ميزان کافي آموزش ديده و از احساس تعهد سازماني بالا برخوردار باشند وقوع هرگونه نوسانات محيطي و عوامل ديگر٬ حداقل تاثير را بر سازمان خواهد داشت . گزينش و استخدام ٬ آموزش و ارتقاء ايجاد انگيزه و رضايت و سرانجام حفظ منابع انساني از اهم موضوعاتي است که ريسک منابع انساني را به حداقل مي رساند به‌عنوان مثال، اگر يک کارمند متخصص که داراي دانش فنّي بالايي است، سازمان را ترک کند، مي تواند پروژه را دچار وقفه و دردسر نمايد. بكارگماري جانشين مناسب بر مثلث طلايي هزينه، زمان و كيفيت پروژه و اركان شركت پروژه محورآثار جبران-ناپذيري خواهد گذاشت.

طبقه‌بندي ريسک هاي منابع انساني (راهبردي، عملياتي، فرهنگي)

ريسك هاي منابع انساني به ريسك هاي راهبردي، عملياتي، فرهنگي قابل تقسيم بندي است.

در ريسك هاي راهبردي موضوعاتي از قبيل: عدم توانايي مديران در تحليل سيستماتيک محيط دروني و بيروني کسب و کار/ عدم درک محرک هاي اصلي تغيير در محيط کسب و کار/ عدم در نظر گرفتن محرکهاي تغيير در محيط در استراتژي هاي کسب و کار / عدم مشارکت مديران در طراحي و استقرار استراتژي /عدم همسويي استراتژي منابع انساني با استراتژي سازمان قابل طرح و بررسي است.


در ريسک‌هاي عملياتي منابع انساني مواردي از قبيل: عدم رعايت قوانين و مقررات / توزيع نامتناسب حجم کاري / خالي بودن پست هاي حساس / فقدان مهارت لازم در کارکنان / بي عدالتي در تقسيم كار و وظايف كاركنان/ عملکرد ضعيف کارکنان / نرخ بالاي خروج کارکنان /تخلف / کارگريزي / آسيب به کارکنان در محل کار /مسايل رفاهي كاركنان/عدم وجود برنامه ريزي آموزشي/ و... قابل طرح و بررسي است.


در  ريسک‌هاي فرهنگي منابع انساني موضوعاتي از قبيل: عدم انطباق فرهنگ با ارزش‌هاي بنيادي سازمان / عدم سازگاري افراد با فرهنگ سازمان /عدم رعايت اصول اخلاق حرفه اي /تغيير در فرهنگ سازماني بر اثر عواملي مانند تغيير فنآوري يا تغيير مديريت قابل طرح و بررسي است.


مراحل كاهش ريسك منابع انساني
اگرچه منابع انساني به عنوان ريسک هاي نامشهود تلقي مي شوند، مراحل كاهش ريسك منابع انساني عبارتند از:

ارزيابي ريسک (شامل شناسايي، تحليل و ارزشيابي) /تقويت چارچوب‌ها و فرآيندها براي برآورد ريسک‌هاي غيرقابل پيش ‌بيني منابع انساني

درمان ريسک (پاسخگويي در قبال همه ريسک‌هاي منابع انساني /تضمين اثربخشي درمان‌هاي ريسک‌ منابع انساني در بهبود عملکرد کارکنان )

نظارت بر ريسک (نظارت مستمر بر ريسک‌هاي منابع انساني مانند رفتارهاي غير اخلاقي، رعايت قوانين و مقررات و مانند آن.)

تضمين فرايند مديريت ريسک(تضمين يکپارچه‌سازي مديريت ريسک منابع انساني در فعاليت روزانه سازمان/بازخورد به مميزان داخلي در مورد اثربخشي کنترل‌هاي داخلي و مديريت ريسک منابع انساني )

منابع انساني پروژه هاي كشور
با نگاه به مدل PMBOK  مديريت منابع انساني پروژه شامل بخش هاي "تهيه برنامه منابع انساني"،  "تشكيل تيم پروژه"، "توسعه تيم پروژه"و "مديريت تيم پروژه" است . در پروژ هاي كشور فارغ از ساختار سازماني كلان شركت ها (وظيفه اي، ماتريسي (ضعيف، متوازن، قوي)، پروژه اي و تركيبي) اين وظايف، مسئوليت ها و به طبع آن ريسك هاي مترتب  به آن بين دپارتمان هاي برنامه ريزي و كنترل پروژه و منابع انساني توزيع مي شود. عموماً موضوع منابع انساني با رويكرد صرفاً برنامه ريزي، جزء وظايف برنامه ريزي و كنترل پروژه محسوب مي شود.


تهيه برنامه منابع انساني:  عموماً تيم برنامه ريزي و كنترل پروژه  به نمودار سازماني و تهيه هيستوگرام منابع انساني مي پردازند.

تشكيل تيم پروژه: شامل انتصاب، جذب نيرو از طريق سيستم مديريت منابع انساني ستاد شركت ها با همكاري تيم پروژه انجام مي شود.

توسعه تيم پروژه: در اين بخش تنها آموزش، قدراني و پاداش از طريق مكانيزم هاي ستادي منابع انساني انجام مي شود.

مديريت تيم پروژه: ارزش يابي عملكرد پروژه از طريق برنامه ريزي و كنترل پروژه  و ستاد آن انجام مي-شود.

سازمان هاي امروزي بايستي نگاه ويژه اي به منابع انساني خود و ريسك هاي مرتبط آن داشته باشند. براي نمونه در پروژه هايي كه كاركنان بصورت اقماري كار مي كنند، ريسك ها و مخاطرات آن شديدتر خواهد بود. دوري از خانواده، آمار بالاي فروپاشي خانواده ها، تغيير نگرش و رويكردهاي منابع انساني در خصوص مكانيزم هاي تقويم منابع، قدرداني و پاداش  و... ضروري مي سازد.


در پايان، براي سازمان هاي پروژه محورپيشنهاد مي شود:
موضوع منابع انساني به عنوان يك موضوع تخصصي و با رويكرد ريسك محور ضروري و حياتي است.
پس از پايان پروژه ، انتقال كاركنان باتجربه و ارزشمند پروژه به ستاد و بهره گيري از دانش و تجربيات قبلي آنها و ايجاد آمادگي براي حضور در پروژه آتي است. با اين رويكرد به سيستم هاي مديريت دانش سازمان و نگهداشت منابع انساني كمك كرده و ريسك از دست دادن كاركنان را كاهش مي دهد.
جهت كاهش ريسك هاي منابع انساني در سازمان هاي پروژه محور، بايستي  سيستم منابع انساني با رويكردي مناسب و يكپارچه، بطور نظامند جاري شود و مطابق يك برنامه منظم ارزيابي شده تا به يادگيري، خلاقيت، نوآوري و بهبود منجر شود. تا به نتايج مورد نظر در راستاي اهداف سازماني منجر شود.
منابع انساني سازمان هاي پروژه محور در راستاي مدل هاي تعالي و سرآمدي گام بردارند. اين مسير شايسته طبيعتاً به آهستگي و با صبر انجام خواهد شد.

به سخن حكيم طوس اين مسير
به بالا و ديدار و آهستگي        به فرهنگ و راي و به شايستگي
ميسر خواهد بود

مسعود تدين

خواندن 5796 دفعه

جوملا فارسی